T.C. Amasya Belediyesi

 

Telefon: 03582188000

Fax: 03582183286

Web: https://amasya.bel.tr/anasayfa

E-Posta: amasya@amasya.bel.tr

• Hizmet Binası : +90 358 218 80 00
• Kültür Merkezi : +90 358 212 01 24
• Temizlik İşleri : +90 358 218 80 09
• Fen İşleri Müdürlüğü : +90 358 280 21 40
• Park ve Bahçeler Müdürlüğü : +90 358 218 72 79
• İtfaiye Müdürlüğü : +90 358 218 80 06
• Zabıta : 153
• Su Arıza : 185
• Faks Numarası : +90 358 218 32 86
• E-Posta Adresi : amasya@amasya.bel.tr
• KEP Adresi : amasyabel.kulturmudurlugu@hs01.kep.tr

---

Amasya, Amasya ilinin merkezi olan şehirdir. 2020 itibarıyla Amasya şehir merkezi 147.266 kişilik nüfusa sahiptir.

Orta Karadeniz Bölümünde yer alan Amasya Anadolu’nun eski yerleşim alanlarından biridir. Hititlerden başlayarak çeşitli uygarlıkların merkezi olmuştur. Kentin bilinen en eski adı, söylendiği biçimi ile günümüze kadar hiçbir değişikliğe uğramadan gelen Amasya’dır. Eski kayıtlarda ve buluntularda Amesseia – Amacia – Amaccia ismi okunmaktadır. Amasya isminin açık bir şekilde okunduğu, Pers, Pontos ve Roma İmparatorluğu dönemlerinde ticarette kullanılan gümüş ve bronz sikkeler (paralar) üzerinde görmek mümkündür.

Bazı sikkeler üzerinde Amaccia veya Amacia isimlerine rastlanmaktadır. Amasya’nın fethinden önce ve sonra, kentin adı Türkçe kullanımda zamanla Amasya biçimini almıştır.^{[kaynak belirtilmeli]}

MÖ 60. ve MS 19. yıllarda Amasya’da doğduğu tahmin edilen ve coğrafya ilminin mucidi olarak tanınan Strabon, yazdığı ünlü coğrafya kitabı Geographica’da Amasya’dan Amasseia olarak söz etmektedir.

Strabon’a göre kentin adı, Amazon kraliçesi Amasis’ten gelmektedir. Antik Yunan ve Roma dönemlerine ait sikkelerde kentin adının Αμάσεια (Amasseia) başta olmak üzere Amaseia, Amassia ve Amasia biçimlerinde yazıldığı görülmektedir. Kentin adı, tarihsel süreç içerisinde Türkçe kullanımda Amasya biçimini almıştır.

Amasya, konumu ve stratejik önemi nedeniyle tarih boyunca önemli bir yerleşim merkezi olmuş, farklı dönemlerde birçok devletin egemenliği altında kalmıştır.

Amasya şehrinin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, yerleşimin Hitit dönemine kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Selukoslar döneminde önemli bir konuma sahip olan şehir, MÖ 281 yılında kurulan Pontus Krallığı’na bir süre başkentlik yapmıştır. MÖ 70 yılında Roma generali Lucius Licinius Lucullus tarafından Roma topraklarına katılmıştır. Roma İmparatoru Diocletianus döneminden sonra, MS 3. yüzyılda gelişen yerleşim önemli bir dinî merkez hâline gelmiştir.

Roma İmparatorluğu’nun 4. yüzyılın ikinci yarısında ikiye ayrılmasıyla Amasya, Doğu Roma (Bizans) toprakları içinde kalmıştır. 712 yılında Arap orduları tarafından ele geçirilen şehir, kısa süre sonra Bizans İmparatoru III. Leon tarafından yeniden Bizans egemenliğine alınmıştır. Amasya, 11. yüzyılın sonlarına kadar Bizans hâkimiyetinde kalmıştır.

1071 yılındaki Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Anadolu’nun birçok şehri gibi Amasya da 11. yüzyıl içinde Türklerin egemenliğine geçti. Artuk Bey tarafından ele geçirilen yerleşim daha sonra Danişmend Gazi ‘nin denetimine bırakıldı. 1080 yılında da yeni kurulan Danişmendliler Beyliği topraklarına katıldı. Şehir II. Kılıç Arslan tarafından 1175 yılında Anadolu Selçuklu Devleti topraklarına katıldı. Kılıçarslan tarafından oğlu Nizâmeddin Argunşah’a bırakılan yerleşim 1193 yılında Kılıçarslan’ın diğer bir oğlu olan Rükneddin Süleyman tarafından ele geçirildi. 1237 yılında başlayan Babai Ayaklanması’nda isyancıların denetimine giren yerleşim 1240 yılında Selçuklu kuvvetlerince yeniden ele geçirilmiş, isyanın ele başlarından Baba İshak da yakalanarak Amasya Kalesinde idam edilmiştir. Babai Ayaklanması ile iyice güçsüzleşen Selçuklular 1243 yılında meydana gelen Kösedağ Muharebesi ile Anadolu’da güç kaybetmeye başlamış, 14. yüzyıl başlarında da Amasya şehri Moğol valilerce yönetilmeye başlanmıştır.

Kısa süreliğine II. Gıyaseddin Mesud’un oğlu Tâceddin Altınbaş tarafından ele geçirilen yerleşim sonrasında Eretna Beyliği topraklarına katıldı. 14. yüzyılın ikinci yarısında yerleşim Emîr Hacı Şadgeldi tarafından ele geçirildi. Şadgeldi’nin ölümünden sonra oğlu Ahmed, Osmanlı hükümdarı I. Bayezid’tan destek istemiş ve şehri Kadı Burhâneddin’e karşı savunmuştur. Osmanlı ile Kadı Burhaneddin Devleti mücadelesi sonrasında Amasya 1393 yılında Osmanlı topraklarına katıldı. Şehrin idaresine de şehzade Çelebi Mehmed getirildi.

1402 yılında gerçekleşen Ankara Savaşı sonrasında Çelebi Mehmed Amasya’ya çekildi. Fetret Devri olarak adlandırılan dönemde kardeşleriyle ve diğer beyliklerle mücadelesini 1413 yılına kadar Amasya’dan sürdürdü. Osmanlı İmparatorluğu döneminde birçok padişah Amasya’da dünyaya gelmiş ve şehzadelik yapmıştır. Bu sebeple Amasya Osmanlı tarihi açısından da büyük öneme sahiptir. I. Mehmet, II. Murat, Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim gibi padişahlar Amasya’da şehzadelik yapmışlardır.^[3] 15. yüzyılda bir süre Rum Eyaleti merkez şehri konumunda bulundu. Ayrıca Amasya 16. yüzyıl sonlarına kadar Osmanlılar’ın doğu sınırında stratejik bir öneme sahip olmuştur. 1520 yılı tahririnde Amasya 48’i Müslüman, 4’ü gayrimüslim olmak üzere toplam 52 mahalleden oluşan bir şehir konumundaydı.^[4] 1555 yılında Amasya Antlaşması burada imzalanmıştır. Şehir, Celali isyanları sırasında 17. yüzyıl başlarında tahribata uğradı. Bu tarihten sonra bir sancak merkezi olarak sakin bir dönem geçirdi.

19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’da başlayan Kurtuluş Savaşı’nın (Millî Mücadele)’nin ilk adımı, 12 Haziran 1919 tarihinde Mustafa Kemal’in Amasya’ya gelmesiyle atılmıştır.

Kurtuluş mücadelesinin planları Amasya’da hazırlanmış; Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi’nin toplanmasına burada karar verilmiş; 22 Haziran 1919’da yayımlanan Amasya Genelgesi ile, Mustafa Kemal Atatürk’ün “Milletin istiklâlini yine milletin azmi ve kararlılığı kurtaracaktır.” sözüyle Millî Mücadele fiilen başlatılmıştır. Bu yönüyle Amasya, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde atılan ilk önemli adımın gerçekleştiği yer olmuştur.

1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin idari yapılanması sonucunda Amasya, il statüsü kazanarak kendi adını taşıyan ilin merkezi olmuştur.

• Eski evler

• II. Beyazid camii

• Burmalı camii

Amasya, Karadeniz Bölgesi’nin hemen iç kısmında yer alır ve vadi tabanı üzerine kurulmuştur. Anadolu’nun iç kesimlerini Samsun Limanı’na bağlayan kara yolu üzerinde bulunan şehir, 1930 yılında inşa edilen demiryolu hattıyla da Samsun’a bağlanmıştır.

Amasya ilçesinin yüzölçümü 1.889 km²’dir.^[5]

Şehir merkezinin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 411,69 metredir.^[6]

İlde, Türkiye’de Karadeniz iklimi ile kara iklimi arasında bir geçiş iklimi hüküm sürmektedir. Yaz aylarında kara iklimi kadar kurak, Karadeniz iklimi kadar yağışlı değildir. Kışları ise Karadeniz iklimi kadar ılıman, kara iklimi kadar sert geçmez. Ayrıca Yeşilırmak ve vadi sisteminin bölgeye sağladığı yumuşatıcı etki de göz ardı edilemez. Bu sayede, kış mevsiminde yüksek kesimlerde kar yağışı görülse bile, şehir merkezinde kar yağışı ya etkisizdir ya da kısa süreli kalır.

Dosya:Amasya Üniversitesi Rektörlüğü.jpg

2006 yılında kurulan Amasya Üniversitesi 8 fakülte, 1 yüksekokul, 3 enstitü, 8 meslek yüksekokulu ile faaliyetlerini sürdürmektedir.^[7]

İlde ilk ve orta seviyede eğitim-öğretim, Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda yapılmaktadır. Yaygın eğitim ise Halk Eğitim Merkezi aracılığıyla yürütülmektedir.

Amasya’daki önemli tarihi yerlerden biri, Amasya Arkeoloji Müzesi bahçesinde yer alan Sultan Mesud Türbesi’dir. 12. yüzyılda yapıldığı bilinen bu türbe, Amasya Merkez ilçesinde bulunmaktadır. 2010 yılında yine merkez ilçede Minyatür Amasya Müzesi açılmıştır. Amasya’nın girişinde ise Ferhat ve Şirin Aşıklar Müzesi ve Aşıklar Müzesi yer almaktadır.Ayrıca, şehrin en dikkat çekici tarihi yapılarından biri olan Pontus Kaya Mezarları da Amasya Merkez’de bulunmaktadır.

Amasya Baklalı Dolması 17.08.2021 tarihinde,^[8] Amasya Çöreği 24.08.2021 tarihinde,^[9] Amasya Etli Çiçek Bamyası Yemeği 22.11.2021 tarihinde,^[10] Amasya toyga çorbası 01.12.2021 tarihinde,^[11][12] Amasya Patlıcan Pehli 05.04.2022 tarihinde,^[13] Burmalı Amasya Çöreği 07.06.2022 tarihinde,^[14] Amasya Yağlısı 16.06.2022 tarihinde,^[15] Amasya Keşkeği 28.07.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almışladır.^[16]

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1927[17]	60.479	12.824	47.655
1935[18]	66.600	11.981	54.619
1940[19]	70.656	13.635	57.021
1945[20]	75.801	13.344	62.457
1950[21]	85.959	14.470	71.489
1955[22][a]	83.282	17.560	65.722
1960[23][b]	83.361	28.525	54.836
1965[24]	93.718	34.168	59.550
1970[25]	98.276	36.646	61.630
1975[26]	102.125	41.496	60.629
1980[27]	113.671	48.066	65.605
1985[28]	120.607	53.431	67.176
1990[29]	121.082	57.288	63.794
2000[30]	133.207	74.393	58.814
2007[31]	132.646	85.851	46.795
2008[32]	128.703	82.200	46.503
2009[33]	132.010	86.667	45.343
2010[34]	143.635	99.905	43.730
2011[35]	133.158	90.665	42.493
2012[36]	133.133	91.874	41.259
2013[37]	134.434	96.220	38.214
2014[38]	135.950	98.935	37.015
2015[39]	137.549	101.813	35.736
2016[39]	139.732	104.629	35.103
2017[39]	143.781	109.240	34.541
2018[39]	149.084	113.932	35.152
2019[39]	150.828	117.103	33.725
2020[39]	147.266	114.366	32.900
2021[39]	147.380	114.921	32.459
2022[39]	149.592	117.803	31.789
2023[39]	148.908	116.103	32.805

№	Şehremini	Görev Başlangıcı	Görev Bitişi
1	Topcuzade Halil Efendi	1885	1890
2	Şirvani Abdurrahim Efendi	1894	1895
3	H. Yusufzade Ahmed Efendi	1896	1897
4	Topcuzade Halil Efendi	1897	1898
5	Topcuzade Ali Bey	1900	1905
6	Mevlevizade Cemalettin	1905	1909
7	Topcuzade Halil Efendi	1910	1911
8	Çaycızade Nuri Bey	1913	1913
9	Yumukosmanzade Hamdi Efendi	1913	1914
10	Veysizade Sıtkı Bey	1914	1916
11	Kurdoğlu Hasan Bey	1916	1918
12	Topcuzade Mustafa Bey	1919	1921
13	Veysibeyzade Nafız Bey	1921	1923

Amasya Belediye Başkanları^[40]

№	Belediye Başkanı	Görev Başlangıcı	Görev Bitişi	Parti
1	Veysibeyzade Sıtkı Bey	1923	1926		Cumhuriyet Halk Partisi
2	Alişanzade Nafiz Bey	1926	1927
3	Arpacızade Hürrem Bey	1927	1930
4	Topçuzade Hilmi Bey	1930	1932
5	Rafet Tunca	1932	1933
6	Rasim Yörgüç	1933	1934
7	Celal Eren	1934	1940
8	Mehmet Şevket Laçin	1940	1942
9	Sadrettin Eren	1942	1943
(8)	Mehmet Şevket Laçin	1943	1946
10	Ziyaettin Türem	1946	1946
11	Reşat Arpacıoğlu	1946	1950
12	Hadi Kitapçı	1950	1952		Demokrat Parti
13	Mustafa Macit Zeren	1952	1954
14	Kadir Şirin	1954	1955
15	Hüseyin Özbay	1955	1955
(13)	Mustafa Macit Zeren	1955	1957
16	Ahmet Koçbaş	1957	1957
(15)	Hüseyin Özbay	1957	1958
17	Mehmet Fatih Arabacıoğlu	1963	1968		Cumhuriyet Halk Partisi
18	Ethem Naci Altunay	1968	1977		Adalet Partisi
19	Arif Gündüz Türem	1977	1980		Cumhuriyet Halk Partisi
20	Şerafettin Dağıstanlı	1980	1984		Bağımsız
21	Mustafa Hatipoğlu	1984	1989		Anavatan Partisi
22	Ömer Kabakçı	1989	1991		Doğru Yol Partisi
23	Süleyman Taşdemir	1991	1994
24	Ahmet Çekin	1994	1999		Milliyetçi Hareket Partisi
25	Hüseyin Baş	1999	2004
26	İsmet Özarslan	2004	2009		Adalet ve Kalkınma Partisi
27	Cafer Özdemir	29 Mart 2009	3 Nisan 2019
28	Mehmet Sarı	3 Nisan 2019	16 Mart 2023		Milliyetçi Hareket Partisi
29	Bayram Çelik	24 Mart 2023	3 Nisan 2024
30	Turgay Sevindi	3 Nisan 2024	Görevde		Cumhuriyet Halk Partisi